ติดตั้ง & สตาร์ทมอเตอร์
วิธีต่อสาย EOCR เข้ากับแมกเนติกคอนแทคเตอร์ (EOCR Wiring)
EOCR ต่อใช้งานร่วมกับแมกเนติกคอนแทคเตอร์เสมอ โดยร้อยสายเฟสของมอเตอร์ผ่านรูตรวจจับของรีเลย์ ต่อไฟเลี้ยงเข้าขั้ว A1-A2 ให้ตรงแรงดันรุ่น แล้วเอาหน้าสัมผัส Output ของรีเลย์ไปต่ออนุกรมในวงจรคอยล์ของคอนแทคเตอร์ เมื่อรีเลย์ตรวจพบความผิดปกติ หน้าสัมผัสจะสั่งปลดคอยล์ให้คอนแทคเตอร์ตัดมอเตอร์ — รีเลย์ไม่ได้ตัดวงจรกำลังเอง
EOCR ไม่ได้ตัดวงจรมอเตอร์เอง — มันเป็น "สมอง" ที่ตรวจกระแสแล้วสั่ง แมกเนติกคอนแทคเตอร์ ให้ปลดโหลด การต่อสายจึงมีสองส่วนเสมอ: วงจรกำลัง (สายมอเตอร์ร้อยผ่านรูตรวจจับ) และ วงจรควบคุม (ไฟเลี้ยง + หน้าสัมผัสสั่งคอยล์)
งานต่อสายในตู้ MCC ต้องตัดไฟ ล็อกเอาต์-แท็กเอาต์ (LOTO) และตรวจยืนยันไม่มีไฟก่อนเริ่มงาน และควรทำโดยช่างไฟฟ้า/วิศวกรที่มีใบอนุญาตเท่านั้น
EOCR อยู่ตรงไหนในวงจร
ตำแหน่งมาตรฐานคือ หลังคอนแทคเตอร์ ก่อนเข้ามอเตอร์ (หรือก่อนคอนแทคเตอร์ก็ได้ตามแบบตู้) โดยร้อยสายเฟสผ่านรูตรวจจับ (through-hole CT) ของรีเลย์ — รีเลย์อ่านกระแสจากสนามแม่เหล็กรอบสาย ไม่ได้ต่ออนุกรมกับวงจรกำลังโดยตรง
ขั้วต่อแต่ละจุดทำหน้าที่อะไร
| ขั้ว | หน้าที่ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| รูร้อยสาย | ตรวจจับกระแสเฟส | ร้อยให้ครบตามจำนวนรูของรุ่น ทิศทางเดียวกัน |
| A1 – A2 | ไฟเลี้ยงวงจรควบคุม | ต้องตรงแรงดันรุ่น เช่น EOCR-SS/SSD รุ่นมาตรฐานคือ 220 V AC |
| 95 – 96 (NC) | หน้าสัมผัสทริป | ต่ออนุกรมกับคอยล์คอนแทคเตอร์ เปิดวงจรเมื่อทริป |
| 97 – 98 (NO) | หน้าสัมผัสสัญญาณ | ปิดวงจรเมื่อทริป ใช้ต่อไฟเตือน/ส่งสัญญาณเข้า PLC |
หน้าสัมผัสของทั้ง EOCR-SS และ EOCR-SSD เป็นชุด 1 NO + 1 NC พิกัดประมาณ 250 V, 5 A สำหรับวงจรควบคุมเท่านั้น สายวงจรควบคุมใช้ขนาด 1–2.5 mm² ขันแน่นตามทอร์กที่คู่มือกำหนด
ต่อหน้าสัมผัสเข้าคอยล์คอนแทคเตอร์ (Fail-safe)
แบบแผนพื้นฐาน: ไฟวงจรควบคุม → สวิตช์ Start/Stop → หน้าสัมผัส 95-96 ของ EOCR → คอยล์ คอนแทคเตอร์ เมื่อรีเลย์ตรวจพบโหลดเกิน ขาดเฟส หรือ Locked Rotor หน้าสัมผัส 95-96 จะเปิด คอยล์หลุด คอนแทคเตอร์ปลดมอเตอร์ทันที
หน้าสัมผัส EOCR รับได้ราว 5 A เท่านั้น การเอาไปตัดกระแสมอเตอร์โดยตรงจะทำให้หน้าสัมผัสไหม้ และไม่มีการป้องกันจริง — การตัดกระแสมอเตอร์เป็นหน้าที่ของคอนแทคเตอร์เสมอ
ข้อผิดพลาดหน้างานที่พบบ่อย
- ร้อยสายไม่ครบเฟส / คนละทิศทาง — รีเลย์อ่านกระแสผิดหรือมองเป็นขาดเฟส ทริปทันทีที่สตาร์ท
- ไฟเลี้ยง A1-A2 ไม่ตรงแรงดันรุ่น — รีเลย์ไม่ทำงานหรือเสียหาย ตรวจ Nameplate รีเลย์ก่อนจ่ายไฟ
- มอเตอร์เล็ก กระแสต่ำกว่าช่วงรีเลย์ — ร้อยสายหลายรอบแล้วตั้ง Dial = กระแสจริง × จำนวนรอบ
- ลืมต่อ 95-96 เข้าวงจรคอยล์ — รีเลย์ทริปแต่คอนแทคเตอร์ไม่ปลด เท่ากับไม่มีการป้องกัน
ตรวจสอบหลังต่อสาย
จ่ายไฟวงจรควบคุม แล้วทดสอบการทริป (ปุ่ม TEST ในรุ่นที่มี หรือวิธีตามคู่มือรุ่น) — คอนแทคเตอร์ต้องปลดทันที จากนั้นกด RESET แล้วลองสตาร์ทจริง สังเกตว่าไม่ทริปช่วงสตาร์ท ถ้าทริป ให้ไปปรับตามขั้นตอน ตั้งค่า EOCR ครั้งแรก
อ่านต่อ
พื้นฐานการทำงานของรีเลย์อ่านที่ Motor Protection Relay คืออะไร เลือกรุ่นให้ตรงกระแสที่ วิธีเลือก EOCR และถ้าติดตั้งแล้วทริปบ่อย ดู ตรวจการตั้งค่าและ CT ratio
มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
รีเลย์ตระกูล EOCR-SS/SSD ออกแบบตาม IEC 60947-4-1 (Contactors and motor-starters) รายละเอียดขั้วต่อและ wiring diagram ของแต่ละรุ่นให้ยึดเอกสารข้อมูลของรุ่นนั้นเป็นหลัก
ให้ทีมวิศวกร SAV ช่วยเลือกรุ่น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ใช้หน้าสัมผัส NO หรือ NC ต่อกับคอยล์คอนแทคเตอร์?
แบบแผนที่ใช้กันคือเอาหน้าสัมผัส NC (ขั้ว 95-96) ต่ออนุกรมในวงจรคอยล์ เมื่อรีเลย์ทริปหน้าสัมผัสจะเปิด ทำให้คอยล์หลุดและคอนแทคเตอร์ปลดมอเตอร์ ส่วน NO (97-98) มักใช้ต่อไฟสัญญาณเตือน ทั้งนี้ให้ยึด wiring diagram ในคู่มือรุ่นที่ใช้เป็นหลัก
EOCR ตัดกระแสมอเตอร์เองได้ไหม?
ไม่ได้ หน้าสัมผัสของ EOCR รับกระแสได้เพียงประมาณ 5 A ที่ 250 V สำหรับวงจรควบคุมเท่านั้น การตัดกระแสมอเตอร์จริงเป็นหน้าที่ของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ที่ EOCR สั่งงานผ่านคอยล์
มอเตอร์กระแสต่ำกว่าช่วงต่ำสุดของรีเลย์ ทำอย่างไร?
ร้อยสายเฟสผ่านรูตรวจจับหลายรอบ รีเลย์จะเห็นกระแสคูณด้วยจำนวนรอบ เช่น มอเตอร์ 1 A ร้อย 3 รอบ รีเลย์เห็น 3 A แล้วตั้งค่า Dial = กระแสจริง × จำนวนรอบ ตามที่คู่มือรุ่นกำหนด
แหล่งอ้างอิง
- Schneider Electric — EOCR-SS Datasheet (EOCRSS-05S) — ช่วงกระแส หน้าสัมผัส 1 NO + 1 NC พิกัดหน้าสัมผัส 250 V 5 A
- Schneider Electric — EOCR-SSD Datasheet (EOCRSSD-05S) — รุ่นดิจิทัล หน้าสัมผัส 1 NC + 1 NO ไฟเลี้ยง 220 V AC
- IEC 60947-4-1:2023 (Ed. 5.0) — Contactors and motor-starters – Electromechanical contactors and motor-starters
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลเชิงเทคนิคเพื่อการศึกษาและการเลือกอุปกรณ์เบื้องต้น ค่าที่คำนวณเป็น “ค่าประมาณ” การออกแบบและติดตั้งจริงต้องตรวจสอบกับข้อมูลบน Nameplate มาตรฐานฉบับปัจจุบัน และวิศวกรผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ SAV ไม่รับผิดชอบต่อการนำไปใช้นอกบริบท