สายไฟ & อุปกรณ์ป้องกันวงจร
CT (Current Transformer) และ CT Ratio คืออะไร เลือกอย่างไร
CT (Current Transformer / หม้อแปลงกระแส) ใช้ลดกระแสที่สูงเกินกว่ามิเตอร์หรือรีเลย์จะรับตรง ๆ ให้เหลือค่ามาตรฐาน (มักเป็น 5A) CT ratio คืออัตราส่วนกระแสปฐมภูมิต่อวินาทีภูมิ เช่น 200/5A การเลือกดูจากกระแสโหลดสูงสุด โดยเลือกพิกัดปฐมภูมิมาตรฐานให้กระแสใช้งานอยู่ราว 60–80% ของพิกัด CT จะวัดได้แม่นยำ ต่างจาก ZCT ที่วัดผลรวมกระแสเพื่อตรวจไฟรั่ว
CT (Current Transformer / หม้อแปลงกระแส) ใช้ ลดกระแส ที่สูงเกินกว่ามิเตอร์หรือรีเลย์จะรับตรง ๆ ให้เหลือค่ามาตรฐานที่วัดได้ (มักเป็น 5A) เป็นอุปกรณ์พื้นฐานของระบบวัดและป้องกันในตู้ไฟ
CT ratio คืออะไร
CT ratio = กระแสปฐมภูมิ / กระแสวินาทีภูมิ · เช่น 200 / 5A
หมายความว่าเมื่อกระแสจริง 200A ไหลผ่านด้านปฐมภูมิ ด้านวินาทีภูมิจะให้ 5A ไปเข้ามิเตอร์/รีเลย์ ต้อง ตั้ง อัตราส่วนในอุปกรณ์ให้ตรงกับ CT ที่ติดตั้ง ไม่งั้นค่าที่อ่านจะผิด
เลือก CT อย่างไร
เลือก พิกัดปฐมภูมิมาตรฐาน ให้กระแสใช้งานอยู่ราว 60–80% ของพิกัด CT
ถ้าเลือกพิกัดใหญ่เกินไป กระแสจะอยู่ปลายล่างจนความแม่นยำลดลง · ถ้าเล็กเกินไปเสี่ยงอิ่มตัว (saturation)
พิกัดปฐมภูมิมาตรฐาน (×/5A): 50, 75, 100, 150, 200, 250, 300, 400, 500, 600, 800, 1000, 1200, 1500, 2000 … ลองหาให้เหมาะที่ เครื่องช่วยเลือก CT Ratio
CT ต่างจาก ZCT
| หัวข้อ | CT | ZCT |
|---|---|---|
| วัดอะไร | กระแสของสายเส้นเดียว | ผลรวมกระแสทุกเส้นที่ลอดผ่าน |
| ค่าปกติ | สัดส่วนกับโหลด | ≈ 0 (เมื่อไม่มีไฟรั่ว) |
| ใช้ทำอะไร | มิเตอร์/ป้องกันโหลด | ตรวจไฟรั่วลงดิน |
อ่านเรื่อง ZCT ที่ ZCT คืออะไร และเลือกขนาดรูที่ เครื่องช่วยเลือกขนาดรู ZCT
มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
หม้อแปลงกระแสสำหรับงานวัด/ป้องกันอ้างอิง IEC 61869-2:2012 (Ed. 1.0) ควรตรวจคลาสความแม่นยำ (accuracy class) และ Burden ให้เข้ากับมิเตอร์/รีเลย์ที่ใช้ และตรวจฉบับล่าสุดเสมอ
ให้ทีมวิศวกร SAV ช่วยเลือกรุ่น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
CT ratio อ่านอย่างไร?
อัตราส่วนกระแสปฐมภูมิ/วินาทีภูมิ เช่น 200/5A หมายถึง เมื่อกระแสจริง 200A ไหลผ่าน ด้านออกจะได้ 5A ให้มิเตอร์/รีเลย์วัด ต้องตั้งอัตราส่วนในอุปกรณ์ให้ตรงกับ CT ที่ติดตั้ง
เลือกพิกัด CT อย่างไร?
เลือกพิกัดปฐมภูมิมาตรฐาน (เช่น 100, 200, 400/5A) ให้กระแสใช้งานอยู่ราว 60–80% ของพิกัด ถ้าใหญ่เกินไปวัดที่กระแสต่ำจะไม่แม่น ถ้าเล็กเกินไปเสี่ยงอิ่มตัว ลองใช้เครื่องช่วยเลือก CT ratio
CT ต่างจาก ZCT อย่างไร?
CT วัดกระแสของสายเส้นเดียว (สัดส่วนกับโหลด) เพื่อมิเตอร์/ป้องกัน ส่วน ZCT ให้สายทุกเส้นลอดผ่านแล้ววัดผลรวม (ปกติเป็นศูนย์) เพื่อตรวจไฟรั่วลงดิน คนละหน้าที่กัน
แหล่งอ้างอิง
- IEC 61869-2:2012 (Ed. 1.0) — Instrument transformers – Part 2: Current transformers
- Samwha DSP — เอกสารผลิตภัณฑ์ (มิเตอร์) — อุปกรณ์วัดที่ใช้ร่วมกับ CT — ตรวจสเปกกับ Datasheet
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลเชิงเทคนิคเพื่อการศึกษาและการเลือกอุปกรณ์เบื้องต้น ค่าที่คำนวณเป็น “ค่าประมาณ” การออกแบบและติดตั้งจริงต้องตรวจสอบกับข้อมูลบน Nameplate มาตรฐานฉบับปัจจุบัน และวิศวกรผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ SAV ไม่รับผิดชอบต่อการนำไปใช้นอกบริบท