เครื่องมือคำนวณ
เครื่องช่วยเลือกขนาดรู ZCT
ไม่ต้องรู้ Cable OD — แค่เลือกการเดินสาย (1 เฟส / 3 เฟส 3–4 สาย / Star-Delta 6 เส้น) และสเปกสายที่ใช้ (THW, CV, NYY, VCT ตามขนาด mm²) ระบบจะดึงเส้นผ่านศูนย์กลางสายจากสเปกผู้ผลิต จัดเรียงมัดสายตามหลัก เรขาคณิต แล้ววาดภาพจำลองรู ZCT พร้อมสายให้เห็นจริงตามสเกล พร้อมแนะนำรุ่น Woonyoung WYZR ที่ใส่ได้ แบบเหลือระยะร้อยสายสบาย ๆ โดย เผื่อขนาดสายแต่ละเส้น 10–20% เพราะสายจริงดัดตรงและมัดชิด แบบอุดมคติไม่ได้ และ กันพื้นที่ร้อยสายเพิ่มตามจำนวนเส้น เพราะ 2–3 เส้นสุดท้ายคือเส้นที่ร้อยยากที่สุด
Star-Delta (สายมอเตอร์ 6 เส้น) → สายเดี่ยวลอด 6 เส้น
งานทั่วไป — ค่าที่แนะนำ — สายจริงดัดให้ตรงสนิทและมัดชิดกันแบบ ในทฤษฎีไม่ได้ ค่ามัดสายที่คำนวณจากการเรียงวงกลมแบบอุดมคติจึงเป็น ค่าต่ำสุด ไม่ใช่ค่าที่ใช้สั่งของ
THW (IEC 01) 150 mm² × 6 เส้น · OD ≈ 20.9 มม./เส้น · ใช้ 60% ของรู (เกณฑ์ ≤ 70%)
ค่าเผื่อหลวมและระยะกันที่ร้อยสายเป็น ค่าจากประสบการณ์หน้างาน ไม่ใช่ค่าตามมาตรฐานฉบับใด — ถ้าเป็นงานที่เข้าหัวหางปลามาแล้ว ให้ยึดความกว้างของหางปลาเป็นตัวตั้ง ไม่ใช่ OD ของสาย
กดปุ่มแล้วสรุป (การเดินสาย · สาย · จำนวนเส้น · รุ่นที่คาดว่าเหมาะ) จะถูกคัดลอกอัตโนมัติ — วางใน LINE ได้เลย
ทำไมต้องนับสายจากการเดินสาย
ZCT ตรวจ “ผลรวมกระแส” จึงต้องให้ สายที่มีกระแสทุกเส้น ลอดผ่านแกนเดียวกัน จำนวนเส้นจึงขึ้นกับ การเดินสาย ไม่ใช่แค่ขนาดมอเตอร์:
| การเดินสาย | สายเดี่ยวที่ลอด ZCT | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 1 เฟส | 2 เส้น (L + N) | — |
| 3 เฟส 3 สาย | 3 เส้น | มอเตอร์ทั่วไป DOL |
| 3 เฟส 4 สาย | 4 เส้น (มีนิวทรัล) | นิวทรัลต้องลอดด้วย |
| Star-Delta | 6 เส้น (สายมอเตอร์ 2 ชุด) | ติด ZCT ฝั่งสายมอเตอร์ |
ถ้าใช้ สายหลายแกน (Multicore) เช่น CV 4C — สายหนึ่งเส้นรวมทุกตัวนำอยู่แล้ว จึงลอดเพียง 1 เส้น (Star-Delta ที่ใช้สายหลายแกน = 2 เส้น) และ สายดิน (PE) ต้องไม่ลอดผ่าน ZCT เสมอ
วิธีคำนวณมัดสาย
เริ่มจากค่าคงที่การจัดเรียงวงกลมแบบแน่นที่สุด (circle packing): มัดสาย n เส้นต้องการวงกลมล้อมรอบ เส้นผ่านศูนย์กลาง k(n) เท่าของ OD สาย — เช่น 3 เส้น ≈ 2.15×, 4 เส้น ≈ 2.41×, 6 เส้น = 3×
แต่ค่านั้นคือ ค่าต่ำสุดทางทฤษฎี ที่สมมติว่าสายทุกเส้นตรงสนิท ขนานกันพอดี และแนบชิดกัน โดยไม่มีช่องว่าง ซึ่งไม่มีงานจริงงานไหนเป็นแบบนั้น สายยังคงรัศมีดัดจากม้วน สายขนาดใหญ่แข็งและ ไม่ยอมเรียงแบน เครื่องมือนี้จึง เผื่อขนาดของสายแต่ละเส้นเพิ่ม 10–20% ก่อนคำนวณมัดรวม (ค่าเริ่มต้น 15%) แล้วค่อยใช้ค่านั้นเลือกรุ่น
ระยะที่ต้องกันไว้ ไม่ได้มีไว้ให้มัดสายนั่ง แต่มีไว้ให้ร้อย
จุดที่คนคำนวณพลาดบ่อยคือคิดแค่ว่ามัดสายที่เสร็จแล้ว “นั่ง” อยู่ในรูได้หรือไม่ ความจริงคือ มัดสายนั้นต้องถูก ประกอบขึ้นทีละเส้นภายในรู และการร้อยไม่ได้ยากเท่ากันทุกเส้น เส้นแรก ๆ เข้าง่ายเพราะยังว่าง แต่ 2–3 เส้นสุดท้ายแทบไม่มีที่ให้ขยับ รูที่มัดสายสำเร็จรูป นั่งได้พอดี จึงอาจร้อยไม่เข้าตั้งแต่ต้น
เครื่องมือจึงกันพื้นที่ว่างในรูตามจำนวนเส้น — 20% สำหรับ 2–3 เส้น, 25% สำหรับ 4–5 เส้น และ 30% สำหรับ 6 เส้นขึ้นไป ซึ่งเป็นกรณีของงานสตาร์-เดลตาพอดี
ถ้าเข้าหัวหางปลามาแล้ว ตัวที่ต้องลอดคือหางปลา
บนสายแรงสูงและสายกระแสสูงที่เข้าหัวหางปลาพร้อมปลอกหุ้ม (Capping) มาจากโรงงานหรือจากร้านย้ำสาย สิ่งที่กว้างที่สุดในชุดนั้นไม่ใช่ตัวสาย แต่เป็น หางปลาและปลอกที่หุ้มอยู่ และบนงานลักษณะนี้ มักตัดหัวออกมาย้ำใหม่หน้างานไม่ได้ ทำให้ ZCT ต้องคล่อมผ่านหางปลาให้ได้
เครื่องมือนี้ ไม่เดาขนาดหางปลาให้ เพราะต่างกันมากตามยี่ห้อและขนาดที่ย้ำ วิธีที่ถูกคือ วัดความกว้างที่สุดของหางปลาพร้อมปลอก แล้วกรอกค่านั้นในช่อง “กรอก OD เอง” แทน OD ของสาย พร้อมติ๊กช่องสายเข้าหัวแล้ว เพื่อให้ระบบกันระยะร้อยเพิ่มอีก 5% — สายที่เข้าหัวแล้วแข็งและบิดหลบไม่ได้
ค่าเผื่อทั้งสองชุดนี้เป็น ค่าจากประสบการณ์การติดตั้ง ไม่ใช่ค่าที่กำหนดในมาตรฐานฉบับใดจึงเปิดให้ปรับได้ และควรยืนยันกับหน้างานจริงก่อนสั่งของทุกครั้ง
ให้ SAV ยืนยันรุ่น ZCT ที่ใช่
กดปุ่มในเครื่องมือด้านบน สรุปการเดินสาย/สเปกสาย/รุ่นที่คาดว่าเหมาะจะถูกคัดลอกให้ส่งทาง LINE ได้ทันที
อ่านหลักการเต็มที่ ZCT คืออะไร และ วิธีเลือกขนาด ZCT
แหล่งอ้างอิง
- Thai Yazaki — Specification Sheets — ค่า OD สาย: THW (TYSS 5200/5801), CV (TYSS 6004/5803), NYY (TYSS 6083), VCT (TYSS 6081) — ค่าโดยประมาณ ต่างยี่ห้อต่างกันเล็กน้อย
- Woonyoung ZCT Datasheet (WYZR series) — ขนาดรูตามเลขรุ่น (ค่าประมาณ) · ดูเอกสารที่หน้าสินค้า
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลเชิงเทคนิคเพื่อการศึกษาและการเลือกอุปกรณ์เบื้องต้น ค่าที่คำนวณเป็น “ค่าประมาณ” การออกแบบและติดตั้งจริงต้องตรวจสอบกับข้อมูลบน Nameplate มาตรฐานฉบับปัจจุบัน และวิศวกรผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ SAV ไม่รับผิดชอบต่อการนำไปใช้นอกบริบท