สายไฟ & อุปกรณ์ป้องกันวงจร

การประสานการป้องกัน: เบรกเกอร์/ฟิวส์ กับ Overload Relay

เขียนโดย: ทีมวิศวกรรม SAV Automationอ้างอิง: อ้างอิงมาตรฐาน IEC 60947-2 และ IEC 60947-4-1 (ดูแหล่งอ้างอิงด้านล่าง)ปรับปรุงล่าสุด: 25 กรกฎาคม 2569

คำตอบโดยสรุป

ในวงจรมอเตอร์ อุปกรณ์ป้องกันแบ่งหน้าที่กัน เบรกเกอร์/ฟิวส์รับผิดชอบ 'ไฟลัดวงจร' (Short-circuit) ที่กระแสสูงมากทันที ส่วน Overload Relay/EOCR รับผิดชอบ 'โหลดเกิน' (Overload) ที่กระแสสูงกว่าพิกัดต่อเนื่อง ทั้งสองต้องทำงานประสานกัน (Coordination) โดยเลือกพิกัดและคุณลักษณะเวลา-กระแสให้เหลื่อมกันถูกต้อง เพื่อให้ตัดเฉพาะส่วนที่ผิดปกติและป้องกันอุปกรณ์ได้ครบทุกช่วงกระแส

ในวงจรมอเตอร์ ไม่มีอุปกรณ์ตัวเดียวที่ป้องกันได้ทุกอาการ อุปกรณ์แต่ละตัว แบ่งหน้าที่กัน และต้องทำงาน ประสานกัน (Coordination) เพื่อให้ป้องกันได้ครบทุกช่วงกระแส

ใครดูแลอะไร

อุปกรณ์	ดูแล	ลักษณะกระแส
เบรกเกอร์ / ฟิวส์	ไฟลัดวงจร (Short-circuit)	สูงมากทันที
Overload Relay / EOCR	โหลดเกิน (Overload)	สูงกว่าพิกัดต่อเนื่อง
Contactor	เปิด-ปิดวงจรปกติ	กระแสใช้งาน

ℹ️ แบ่งช่วงกระแสกัน

โหลดเกินเล็กน้อย → EOCR ตัด · ลัดวงจรกระแสสูงมาก → เบรกเกอร์/ฟิวส์ตัดเร็ว ทั้งคู่ครอบคลุมคนละช่วง

ทำไมต้องประสานกัน

ถ้าเลือกพิกัดหรือคุณลักษณะเวลา-กระแสไม่เหลื่อมกันถูก อาจเกิด:

ตัดเกินจำเป็น — เบรกเกอร์ตัวใหญ่ตัดก่อนตัวเล็กที่ใกล้จุดผิดปกติ ทำให้ไฟดับเป็นวงกว้าง
ป้องกันไม่ทัน — ช่วงกระแสบางช่วงไม่มีตัวใดตัดได้พอดี

การประสานที่ดีคือเลือกพิกัดและเส้นเวลา-กระแส (time-current curve) ให้ตัวที่ใกล้จุดผิดปกติทำงานก่อน

จุดที่มักพลาด

ใช้ Overload Relay หวังกันไฟลัดวงจร (ไม่ใช่หน้าที่ของมัน)
เลือกพิกัดเบรกเกอร์/ฟิวส์ไม่สัมพันธ์กับสายและมอเตอร์
ไม่เผื่อกระแสเริ่มต้นมอเตอร์ (DOL 6–8 เท่า) จนตัดตอนสตาร์ต — ดู ทริปตอนสตาร์ท

อ่านต่อ

ฝั่ง Overload/EOCR ดูการเลือกที่ วิธีเลือก EOCR และการแยกอาการที่ โหลดเกิน vs ขาดเฟส

มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

Overload Relay อ้างอิง IEC 60947-4-1:2023 (Ed. 5.0) และเบรกเกอร์อ้างอิง IEC 60947-2 การเลือกพิกัด และการประสานให้ยึด Datasheet ของอุปกรณ์และฉบับมาตรฐานล่าสุด

ให้ทีมวิศวกร SAV ช่วยเลือกรุ่น

EOCR-SSD (Overload) →ดูรีเลย์ป้องกันมอเตอร์ →

💬 ปรึกษา / ส่ง Nameplate ทาง LINE 🧾 ขอใบเสนอราคา

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

เบรกเกอร์กับ Overload Relay ต่างกันอย่างไร?

เบรกเกอร์/ฟิวส์เน้นตัดไฟลัดวงจร (กระแสสูงมากทันที) ส่วน Overload Relay/EOCR เน้นโหลดเกินต่อเนื่อง (กระแสสูงกว่าพิกัดแต่ไม่ถึงลัดวงจร) คนละช่วงกระแส คนละหน้าที่

Coordination คืออะไร?

การประสานการป้องกันคือการเลือกพิกัดและคุณลักษณะเวลา-กระแสของอุปกรณ์แต่ละตัวให้เหลื่อมกันถูกต้อง เพื่อให้ตัวที่ใกล้จุดผิดปกติทำงานก่อน และป้องกันได้ครบทุกช่วงกระแสโดยไม่ตัดเกินจำเป็น

Overload Relay ป้องกันไฟลัดวงจรได้ไหม?

ไม่ได้เต็มที่ Overload Relay ออกแบบมาสำหรับโหลดเกิน ส่วนไฟลัดวงจรกระแสสูงมากต้องพึ่งเบรกเกอร์/ฟิวส์ที่ตัดได้เร็วและทนกระแสลัดวงจร จึงต้องใช้ร่วมกัน

แหล่งอ้างอิง

IEC 60947-4-1:2023 (Ed. 5.0) — Contactors and motor-starters (รวม Overload Relay)
IEC 60947-2 — Low-voltage switchgear and controlgear – Circuit-breakers — ตรวจสอบฉบับล่าสุด

เนื้อหานี้เป็นข้อมูลเชิงเทคนิคเพื่อการศึกษาและการเลือกอุปกรณ์เบื้องต้น ค่าที่คำนวณเป็น “ค่าประมาณ” การออกแบบและติดตั้งจริงต้องตรวจสอบกับข้อมูลบน Nameplate มาตรฐานฉบับปัจจุบัน และวิศวกรผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ SAV ไม่รับผิดชอบต่อการนำไปใช้นอกบริบท