สายไฟ & อุปกรณ์ป้องกันวงจร
คู่มือสายไฟและการป้องกันวงจร (ฉบับเริ่มต้น)
การป้องกันวงจรและสายไฟที่ดีต้องดู 4 เรื่องหลัก ได้แก่ ขนาดสายที่รับกระแสได้พอ (ampacity) แรงดันตกไม่เกินเกณฑ์ (วสท. รวมไม่เกิน 5%) การประสานการป้องกันระหว่างเบรกเกอร์/ฟิวส์ (ไฟลัดวงจร) กับ Overload Relay (โหลดเกิน) และการเลือกอุปกรณ์วัด/ตรวจ เช่น CT และ ZCT ให้ถูกขนาด คู่มือนี้เชื่อมไปยังบทความและเครื่องมือคำนวณของแต่ละเรื่อง
การเดินระบบไฟในโรงงานให้ปลอดภัยและเสถียร ไม่ได้จบแค่ต่อสายให้ครบวงจร แต่ต้องเลือก ขนาดสาย และ อุปกรณ์ป้องกัน ให้เหมาะกับโหลดและระยะ หน้านี้เป็นคู่มือหลักที่เชื่อมไปยังบทความและเครื่องมือของแต่ละเรื่อง
4 เรื่องหลักที่ต้องดู
- ขนาดสาย (ampacity) — สายต้องรับกระแสได้พอ หลังเผื่อการ Derating ตามวิธีเดินสาย/อุณหภูมิ
- แรงดันตก (voltage drop) — ไม่เกินเกณฑ์ วสท. (รวมไม่เกิน 5%) โดยเฉพาะสายที่เดินไกล
- การประสานการป้องกัน — เบรกเกอร์/ฟิวส์ (ไฟลัดวงจร) ทำงานร่วมกับ Overload Relay (โหลดเกิน)
- อุปกรณ์วัด/ตรวจ — เลือก CT (วัดกระแส) และ ZCT (ตรวจไฟรั่ว) ให้ถูกขนาด
เริ่มอ่านจากตรงไหน
- แรงดันตก: แรงดันตกคืออะไร ทำไมต้องคุม · เครื่องมือ: คำนวณแรงดันตก
- ขนาดสาย: วิธีเลือกขนาดสายไฟ
- CT: CT และ CT ratio คืออะไร · เครื่องมือ: เลือก CT Ratio
- การประสานการป้องกัน: เบรกเกอร์/ฟิวส์ กับ Overload Relay
- ZCT: ZCT คืออะไร · เครื่องมือ: เลือกขนาดรู ZCT
มีเครื่องคำนวณให้ใช้ฟรี: แรงดันตก, CT ratio และขนาดรู ZCT — ใช้คัดกรองเบื้องต้นก่อนยืนยันกับทีมวิศวกร
มาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
การเลือกสายและแรงดันตกอ้างอิง มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย (วสท.) และพิกัดรับกระแส อ้างอิงแนวทาง IEC 60364-5-52 ควรตรวจฉบับล่าสุดและเงื่อนไขการติดตั้งจริงเสมอ
ให้ทีมวิศวกร SAV ช่วยเลือกรุ่น
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
เลือกสายไฟดูแค่กระแสพอไหม?
ไม่พอ ต้องดูทั้งพิกัดรับกระแส (ampacity) ที่เผื่อการ Derating ตามการเดินสาย/อุณหภูมิ และแรงดันตกไม่ให้เกินเกณฑ์ วสท. (รวมไม่เกิน 5%) โดยเฉพาะสายที่เดินไกล
เบรกเกอร์กับ Overload Relay ป้องกันคนละอย่างใช่ไหม?
ใช่ เบรกเกอร์/ฟิวส์เน้นตัดไฟลัดวงจร (กระแสสูงมากทันที) ส่วน Overload Relay/EOCR เน้นโหลดเกินต่อเนื่อง ทั้งสองทำงานร่วมกันเป็นการประสานการป้องกัน (Coordination)
CT กับ ZCT ต่างกันอย่างไร?
CT วัดกระแสของสายเส้นเดียวเพื่อมิเตอร์/ป้องกัน ส่วน ZCT วัดผลรวมกระแสทุกเส้นเพื่อตรวจไฟรั่วลงดิน เลือกคนละหลักการ — ดูบทความและเครื่องมือของแต่ละตัว
แหล่งอ้างอิง
- วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท./EIT) — มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้าสำหรับประเทศไทย — เกณฑ์แรงดันตกและการติดตั้ง — ตรวจสอบฉบับล่าสุด
- IEC 60364-5-52 — Electrical installations of buildings – Wiring systems (พิกัดรับกระแสของสาย)
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลเชิงเทคนิคเพื่อการศึกษาและการเลือกอุปกรณ์เบื้องต้น ค่าที่คำนวณเป็น “ค่าประมาณ” การออกแบบและติดตั้งจริงต้องตรวจสอบกับข้อมูลบน Nameplate มาตรฐานฉบับปัจจุบัน และวิศวกรผู้มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ SAV ไม่รับผิดชอบต่อการนำไปใช้นอกบริบท